|
Historia Muay Thai
Muay Thai to narodowy
tajski sport walki o tysiącletniej tradycji, nieodłacznie związany z
historią i kulturą tego kraju. Obecnie wiodacy sport narodowy,
będący wizytówka Tajlandii na całym świecie.
Historia Muay Thai
jest historią narodu Tajskiego - jakkolwiek obie bardzo ciężkie do
odkrycia.
Gdy armia birmańska
zaatakowała i zrównała z ziemią Ayuddhaya, zniknęły archiwa związane
z historią Tajlandii. Z tymi archiwami zaginęła duża część wczesnej
historii Muay Thai. Te małe ilości informacji, które znamy pochodzą
z zapisków osób, które odwiedziły Tajlandię pochodzących z Birmy,
Kambodży i wczesnej Europy, a także z kronik pochodzących z
Królestwa Lanna - prowincja Chiangmai.
Wszystkie źródła
zgadzają się, co do jednego: Muay Thai wywodzi się z umiejętności
walki wykorzystywanych na polu bitwy i stało się bardziej
śmiercionośne niż broń, którą owy sposób walki zastąpił.
Jeśli chodzi o
pochodzenie Muay Thai źródła nie są zgodne, często wykluczają się
nawzajem. Niemniej jednak przyjęto dwie główne teorie.
Jedna z nich mówi, że
sztuka Muay Thai narodziła się, gdy naród Tajski migrował i toczył
walki o ziemię. Inna teoria mówi, że naród Tajski był już na swojej
ziemi, a Muay Thai narodziło się jako sposób obrony kraju i narodu
przed ciągłymi groźbami inwazji.
Ta druga teoria,
pomimo iż kontrowersyjna posiada wsparcie naukowe i dowody
archeologiczne. Jakkolwiek pierwsza także jest możliwa, ponieważ
potwierdzają ja przybyli tam pionierzy. Jedno jest pewne, Muay Thai
było istotną częścią Tajskiej kultury od początku jej dziejów. W
Tajlandii jest to sport królów.
W dawnych czasach,
narodowe problemy były rozwiązywane w trakcie walk Muay Thai.
Największe
zainteresowanie Muay Thai jako sportem jak i sposobem walki bitewnej
zrodziło się za panowania Króla Naresuan w 1584 roku, w okresie
znanym pod nazwą Okres Ayuddhaya. W czasie tego okresu każdy
żołnierz był trenowany w zakresie Muay Thai i mógł go używać tak jak
to robił sam król. Powoli Muay Thai rozprzestrzeniło się i pojawiły
się Okres Ayuddhaya.
Zmiany w tej sztuce
walki nastąpiły także za panowania Króla Prachao Sua zwanego - Król
Tygrys. Kochał on Muay Thai tak bardzo, że często walczył incognito
w wiejskich zawodach, pokonując lokalnych mistrzów. Za panowania
Króla Tygrysa naród Tajski żył w pokoju. Król chcąc zapewnić zajęcie
armii rozkazał im trenować Muay Thai. Zainteresowanie sportem było
już znaczne, a wtedy jeszcze bardziej wzrosło.
Tajski boks został
ulubionym sportem i sposobem spędzania wolnego czasu dla narodu,
armii i króla. Historyczne źródła pokazują, że ludzie z różnych
środowisk dołączyli do obozów treningowych. Bogaci, biedni, młodzi i
starzy wszyscy chcieli wziąć udział w treningach. Każda wioska
wystawiała do walki swoich mistrzów i organizowała zawody. Każda
walka zamieniała się w zawody, podczas których obstawiano zarówno
wygranego jak i udowadniano wyższości danej miejscowości. Tradycja
obstawiania walk pozostała w sporcie do dziś, teraz wyniki walk są
obstawiane bardzo dużymi kwotami.
Tajski boks był zawsze
popularny, niemniej jednak jak w każdym sporcie były okresy, kiedy
był bardziej modny. Za panowania Króla Rama V wiele walk Muay Thai
odbywało się z rozkazu królewskiego. Bokserzy byli odznaczani
rangami militarnymi przez króla. W dzisiejszych czasach tytuły takie
jak Muen Muay Mee Chue z Chaiya lub Muen Muay Man Much z Lopburi są
właściwie nieprzetłumaczalne. Mają one podobne znaczenie do Majora
Boksu. W tamtych czasach były one bardzo ważnymi i szanowanymi
tytułMuen.
Okres panowania króla
Rama V był kolejnym złoty wiekiem dla Muay Thai. Założono dużo
obozów bokserskich. Łowcy talentów - z rozkazu królewskiego -
rekrutowali potencjalnych bokserów z całego kraju. Organizatorzy
walk zaczęli organizować wielkie zawody, w których walczono o duże
nagrody i honor. To ekscytowało ludzi tak bardzo jak dzisiejsze
walki na stadionie bokserskim w Bangkoku.
W tamtych czasach nie
walczono na ringu tak jak odbywa się to obecnie. Każde wolne miejsce
o odpowiednich rozmiarach było dawniej wykorzystywane, np.
dziedziniec, polana itp.
Dopiero za czasów
panowania Króla Rama VI wprowadzono standardowe ringi otoczone
linami, a także zaczęto mierzyć za pomocą zegara czas trwania walki.
Wcześniej czas walki odmierzano za pomocą nakłutej łuski z kokosu
unoszącej się na wodzie. Gdy łuska kokosu zatonęła, bęben
sygnalizował koniec rundy.
Muay Thai zawsze było
dla ludzi zarówno sportem jak i militarnym sposobem walki. We
wszystkich złotych latach ludzie trenowali i praktykowali Muay Thai
niezależnie od tego, czy był to król czy też zwykły człowiek. Sport
ten był także częścią programu szkolnego, do 1920 kiedy to
stwierdzono, że ilość urazów jest zbyt wysoka. Ludzie kontynuowali
treningi w salach gimnastycznych i klubach tak jak odbywa się to w
dzisiejszych czasach.
Przez wieki Muay Thai
rozwijało się w armii. Żołnierze trenowali i praktykowali techniki
odkąd tylko istniała armia w Tajlandii. Dla żołnierzy zawsze była to
umiejętność walki obronnej, sztuka walki na polu bitwy. Gdy żołnierz
Tajski walczy bez broni, użyje Muay Thai. W taki sam sposób walczy
każdy Taj, niezależnie czy jest to mężczyzna czy kobieta.
Obserwowanie, trenowanie, naśladowanie jest częścią dzieciństwa
każdego dziecka w Tajlandii. Zawsze tak było.
Ludzie od zawsze
uprawiali sport, a znaczącą rolę miało przeniesienie walk z pola
bitwy na ring. Przyczynili się oni tak samo do utworzenia tego
sportu jak i królowie. Jednym z pionierów kształtujących ten sport
był Król Tygrysów, który nie tylko wpłynął na styl walki, ale także
na wyposażenie walczącego.
W czasie panowania
Króla Tygrysów zaczęto owijać ręce i przedramiona włosiem końskim.
Miało to na celu dwie rzeczy - ochronę zawodnika i wyrządzenie
większej szkody przeciwnikowi. Później włosie zostało zamienione na
liny z konopi lub krochmalone paski bawełniane. Na specjalne walki
oraz za obopólną zgodą zawodników potłuczone szkło mieszane z klejem
było mocowane do owijaczy ochronnych.
Zmiany, jakie
zaistniały w sporcie były zmianami dotyczącymi używanego
wyposażenia, a nie radykalnymi zmianami sposobu walki. Na przykład
tajscy zawodnicy zawsze nosili ochraniacze krocza. Kopnięcie lub
uderzenie kolanem w krocze było dopuszczalne i zgodne z zasadami aż
do 1930 roku. Początkowo ochraniacze były zrobione z kory drzewnej
lub muszli przymocowanej za pomocą kawałka materiału zawiązanego
pomiędzy nogami i dookoła tali.
W późniejszym okresie
ochraniacz krocza zmieniono na trójkątną poduszeczkę czerwoną lub
niebieską obwiązaną dookoła tali z paskiem przebiegającym pomiędzy
nogami.
Ochraniacz w formie
poduszeczki został zaniechany po podróży pewnego boksera do Malezji,
który zobaczył tam ochraniacz na krocze. Powrócił z pomysłem na nowy
ochraniacz, ten pomysł był bardzo zbliżony do pierwszych stosowanych
ochraniaczy z muszli i od tej pory zawodnicy Muay Thai zawsze ich
używali.
Najbardziej radykalne
zmiany w sporcie zaszły w 1930. Właśnie wtedy go ujednolicono, a do
dzisiaj stosowane reguły i przepisy wprowadzono w życie. Owijanie
rąk i przedramion linami zostało zabronione a w to miejsce zaczęto
używać rękawic. Ta innowacja była powodowana również rosnącym
sukcesem tajskich bokserów w międzynarodowym boksie.
W tym samym czasie, co
rękawice wprowadzono także kategorie wagowe oparte na klasyfikacji
międzynarodowego boksu. Te i inne ulepszenia - takie jak
wprowadzenie pięciu rund - zasadniczo zmieniły techniki walki
stosowane przez bokserów, przez co niektóre z nich zaniknęły.
Przed wprowadzeniem
kategorii wagowych zawodnik musiał walczyć z każdym, kto się zgłosił
do walki niezależnie od różnicy wzrostu czy wagi. Jakkolwiek
wprowadzenie kategorii wagowej spowodowało, że zawodnicy byli
stosownie dobrani i zamiast jednego mistrza wprowadzono tytuł
mistrza dla każdej kategorii wagowej.
Większość zawodników
Muay Thai należy do lżejszej kategorii wagowej. Siedemdziesiąt
procent pośród wszystkich zawodników należy do kategorii muszej i
koguciej. Walki kategorii średniej nie są często spotykane, a walki
wagi ciężkiej są bardzo rzadkie.
Budowanie stadionów
zamiast prowizorycznych ringów i dziedzińców odbywało się za
panowania Rama VII przed Drugą Wojną Światową. W czasie wojny
stopniowo to zaniknęło nie mniej jednak zaraz po wojnie wznowiło się
ponownie - Muay Thai nie straciło swego zainteresowania. Bokserzy z
różnych stron państwa kolejny raz podążyli do zdobycia sławy i
fortuny w Bangkoku.
Sławę można było
zdobyć na takich stadionach jak: Rajdamnern i Lumpinee. Następnie
walki były emitowane w kolorze w telewizji. Tajski Kanał 7 rozpoczął
emisję z walk w kolorze ponad 20 lat temu. Aktualnie wszystkie
tajskie stacje telewizyjne emitują bezpłatnie dla milionów fanów
Muay Thai w całej Tajlandii - cztery razy (wieczory) w tygodniu.
Sztuka walki
pochodząca z pola bitewnego przerodziła się w popularny sport.
Posiadający swoje przepisy, skodyfikowany i aktualnie składający się
z pięciu trzyminutowych rund, pomiędzy każdą dwuminutowa przerwa na
odzyskanie sił.
Starsi bokserzy,
którzy walczyli jeszcze przed Drugą Wojną Światową żałują zmian
wprowadzonych przez standaryzację sportu. Mówią oni, że trzyminutowe
rundy i kategorie wagowe zmieniły ten sport nie jest on już taki,
jakim oni go pamiętają.
Jeden z nich wspomina
- Musieliśmy walczyć z wszystkimi zawodnikami, (niezależnie od ich
rozmiarów), Musieliśmy znać wszystkie triki stosowane podczas walki.
Używaliśmy uderzeń i technik, których aktualni zawodnicy nie są
nawet uczeni. Nie mieliśmy przerw między rundami, walczyliśmy do
momentu, aż któryś z nas upadł).
Mają oni rację. Muay
Thai zmieniało się przez lata. Zmieniało się i rozwijało z techniki
walki wojennej, opartej na tradycji walki przekazywanej z pokolenia
na pokolenie na piękny sport.
Kolejnym bardzo ważnym
krokiem w historii Muay Thai było pojawienie się formuły
amatorskiej. W ten sposób tak piękny sport, pozwalający na tak
szeroką gamę dozwolonych technik podczas walki stał się bardzo
bezpieczny a co za tym idzie uprawiany na jeszcze większą skalę.
Wprowadzono w tej formule obowiązkowe ochraniacze na głowę, klatkę
piersiową, łokcie, krocze, golenie, szczęka i rękawice.
International Federation of Muay Thai Amateur (IFMA) to organizacja
skupiająca aktualnie ponad 120 państw z całego świata. Odbywają się
cykliczne zawody: Mistrzostwa Świata, Puchar Świata, Mistrzostwa
Europy oraz wiele różnych turniejów. Oczywiście tradycje zostały
zachowane. Rytuał Wai Kru jest obowiązkowy przed każda walką,
podczas której zawsze rozbrzmiewa tradycyjna tajska muzyka. Te
wszystkie elementy sprawiają, że zawody Muay Thai to piękne i
ekscytujące widowisko, które wprawia tłumnie zgromadzoną widownie w
zachwyt.
Niezależnie od zmian
historycznych, Muay Thai nie straciło egzotycznego uroku i
tajemniczości. Muay Thai było, jest i będzie sprawdzianem ducha
walki. To sport wielkich charakterów.
źródło: World
MuayThai Council (WMC)
Krabi Krabong
Krabi Krabong jest
otaczana szacunkiem syjamska sztuka walki mieczem lub kijem. Jej
historia jest niejasna ale wierzy sie, ze wyrosła z pewnych form
treningu wojskowego. Walka dwoma mieczami wymaga wielkich
umiejetnosci, wiele lat potrzeba by poznac tajniki.
Mecz krabi krabong nie
ma ram czasowych i jest wielkim sprawdzianem hartu ducha i
umiejętności. W tej walce używane sa tradycyjne bronie takie jak:
"Krabi"
(miecz, uzywany do dzgania, bardzo cienki i ostry; jest podstawowa
bronia; Charakterystyczny byla dla wysokich ranga zolnierzy)
"Krabong"
(drewniana palka, zazwyczaj wykonana z bambusa; dluga na szesc stóp;
jest bardzo prosta bronia i bardzo skuteczna z powodu zasiegu jej
dzialania; Byla równiez podstawowa bronia, a ludzie, którzy sie nia
poslugiwali byli zazwyczaj farmerami, którzy stali sie zolnierzami)
"Ngao"
(wlócznia, stosowana zazwyczaj z grzbietu slonia badz konia;
charakterystyczna byla dla czlonków rodu królewskiego; Istniala duza
róznorodnosc wlóczni. Kiedy król udawal sie na bitwe na grzbiecie
slonia, posiadal przy sobie rózne rodzaje tej broni. Koncówki
niektórych byly zakonczone niczym ostrze noza, inne mialy widlaste
rozgalezienia, a jeszcze inne zakonczone byly mieczem. Sluzace do
zadawania ran cietych, wytracania broni przeciwnikowi czy do dzgania
itd. Wlócznie wykonane byly z dlugiej i twardej zerdzi zakonczonej
ostra metalowa koncówka).
"Daab"
(kolejny rodzaj miecza; bardzo popularna bron w historii Syjamu.
Czasami wojownicy uzywali dwóch takich mieczy tzw. "Daab Song Muun".
Miecze mogly byc uzynane do dzgania badz ciecia przeciwnika. Ten typ
miecza byl troche ciezszy i o bardziej "zakreconym" ostrzu niz miecz
"Krabi")
"Mae Sun-Sowks"
(bron wykonana z twardego drewna lub kosci. Uzywana zarówno do ataku
jak i blokowania. Poniewaz byla to bron o szerokiej gamie
zastosowan, równie dobrze mozna bylo nia walczyc w zwarciu)
"Loh"
(okragla tarcza, uzywana do blokowania ciosów, ale równie dobrze
mozna bylo zadawac uderzenia jej krawedziami; duza i okragla
wykonana z metalu lub skóry)
"Dung"
(podluzna tarcza; dluga i ciezka; zaslaniajaca wojownika od ramion
az do kolan, wykonana z metalu lub skóry)
"Kaen"
(sredniej wielkosci tarcza, o prostokatnym ksztalcie; przykrywajaca
ramie; wykonana z takich samych materialów jak poprzednie tarcze)
Podstawowa bronia w
burzliwej historii Syjamu byl miecz. Sztuka szermiercza nieustannie
ewoluowala i wsród tajskich wojowników poziom wyszkolenia byl tak
wysoki iz z powodzeniem walczyli przy pomocy dwóch mieczy. Taki
sposób walki wedlug ekspertów liczy sobie okolo dwóch tysiecy lat.
Poczatki wiazane sa z uchodzcami, którzy przybili do Syjamu z
pólnocy. Organizowali sie oni w zbrojne jednostki, które zwano Krom
Daab Song Muun czyli "Miecz w obu dloniach". Smiertelnie skuteczna
na polu bitwy sztuka, byla równiez chetnie prezentowana podczas
róznych swiat i festynów. Pokazy tej sztuki wojennej byly polaczone
z pewnymi rytualnymi obrzedami, podobnymi do tych, które mozna
obserwowac w dzisiejszym boksie tajskim. Uczestnicy pokazu nosili
stroje z ochronnymi talizmanami oraz amulety okalajace ich glowy.
Walki musialy wywolywac taki sam entuzjazm jaki dzis mozna
obserwowac na stadionach Rajadermn czy Lumpini. Podobny rytm
wystepuje w syjamskiej melodii "Muan Ram Dap", która zostala
utworzona ku czci wojennej tradycji. Podczas walki przygrywala
tajska orkiestra na piszczalkach, cymbalach i bebnach.
W czasach pózniejszych
skutecznosc tego stylu walki, mogli poznac birmanscy najezdzcy,
którzy oblegali syjamska stolice Ayutthaye w 1586 r. Szczególnie z
wielkich umiejetnosci w walce na miecze zaslyneli dwaj tajscy
bohaterowie z królewskiego rodu, królowie Naresuan Wielki i
Ekatathosarot.
Tajska sztuka walki na
miecze stala sie sztuka narodowa i sluzyla obronie przez blisko 150
lat, az do czasu koronacji króla Ramy II, który zreorganizowal armie
i wyposazyl ja w nowoczesne muszkiety i dziala sprowadzone z
Zachodu.
Szkoly szermiercze do
dzis nauczaja tej sztuki, najslynniejsza z nich znajduje sie na
przedmiesciach Dhonburi, zwie sie Sritrairat. Inna wielka szkola
krabi jest Buddhai Swan polozona okolo jednej godziny drogi od
Bangkoku. Historia Buddhai Swan siega okolo roku 1767, kiedy
birmanska armia zniszczyla cala miasto i wziela mnóstwo ludzi do
niewoli., jednak grupie zolnierzy udalo sie uciec. Na ich czele
stanal general Phraya Taskin. Stworzyl on obóz na zachodnim brzegu
rzeki Chao Phraya (Thonburi). Po kilku miesiacach wytrenowal wielu
zolnierzy, wraz z którymi stanal przeciwko najezdzcom i pokonal ich
w bitwie. General postanowil pozostac w nowym miejscu, gdzie obecnie
znajduje sie swiatynia Buddhai Swan.
Jezeli obecnie w
Tajlandii mówi sie o Krabi ma sie na mysli szkole Buddhai Swan. W
epickim znaczeniu nazwe tego instytutu mozna tlumaczyc jako "Niebo
odwagi i wolnego Buddy". W szkole tej od podstaw sztuki Krabi ucza
sie zarówno Tajowie jak i obcokrajowcy. Tajska armia jak i policja
równiez korzysta z przekazywanych tam nauk. Mozna tam poznac nie
tylko sama sztuke Krabi ale i pierwotne Muay Thai, które bylo
stosowane podczas bitew wiele lat temu. Zalozycielem tej szkoly byl
Wielki Mistrz Samai Mesaman, który zmarl w 1998r., obecnie nauczaja
w niej jego dwaj synowie Ajarn Virayut i Ajarn Sila. Pamietajac o
tym, iz Tajlandia byla ongis czescia rozleglego imperium (lacznie z
Indonezja i Filipinami) mozna spekulowac, ze wiele sztuk walki
takich jak boks tajski jest kombinacja chinskich sztuk walki i
indonezyjskiego Silat. Tajowie przeksztalcili te style uzupelniajac
o brutalna sile i maksymalna skutecznosc, która mozna zobaczyc w
takich tajskich sztukach walki jak muay thai; chaija boxing
(poludniowa Tajlandia); muay chao khuerk; lerd rit (styl wojskowy) i
krabi krabong - tajski system walki z bronia.
Laczac kilka
pokrewnych sztuk walki, indyjskich, wietnamskich, laotanskich i
birmanskich otrzymano doskonaly system. Jesli ktokolwiek zajmie sie
krabi, zrozumie iz to nie tylko walka uzbrojonych w drewniane miecze
dloni ale i walka czystego umyslu. Jest on tak samo wazny jak
miecze, jezeli nawet nie bardziej istotny.
Wspólczesne mecze
krabi krabong odbywaja sie wewnatrz kola. Walka rozpoczyna sie
ceremonia Wai Kru przy akompaniamencie tajskiej muzyki. W walce
zostaly polaczone techniki boku tajskiego i judo wraz z technikami z
bronia. Chociaz ostre bronie sa uzywane, zawodnicy raczej
powstrzymuja sie od ranienia przeciwnika. Zwyciezca jest orzekany na
podstawie umiejetnosci technicznych i wytrzymalosci. Chociaz rany
odniesione w walce moga byc przyczyna porazki, odniesienie ich nie
konczy automatycznie pojedynku.
Muay Boran
Mówiąc Muay Thai mamy
na myśli sztukę walki rodem z Tajlandii, która dzięki swemu
niewątpliwemu pięknu i doskonałości zalewa świat, zdobywając coraz
to większe szeregi "wyznawców". Można powiedzieć, że matką sztuki
zalewającej świat i znanej dziś jako Muay thai (Thai Boxing) jest
Muay Boran słowo boran znaczy antyczny, starożytny. Muay Boran
antyczna sztuka walki będąca istnym miksem różnorodnych lokalnych
styli takich jak przykładowo Muay Chaiya czy Muay Korat połączonych
w niezwykle efektowny i efektywny system walki.
Celem Muay Boran było
to by wojownik przetrwał na polu bitwy, po tym, jak w zamieszeniu
bitewnym stracił swą broń. Każda cios Muay Boran miał na celu
pokonanie czy zniszczenie przeciwnika, sztuka ta wykorzystywała
maksymalną siłę ciosów zadawanych łokciami, kolanami łączenia ich w
kombinacje ciosów wraz z głową pięściami stopami i stosowaniu
dźwigni, zadawanych z pełną siłą i szybkością.
Zróżnicowane techniki
Muay Boran są zakazane w dzisiejszym Muay Thai. Nawet w Tajlandii
dziś ciężko jest odnaleźć szkołę, która naucza tej pięknej lecz
wymierającej starożytnej sztuki walki. Dziś wiele szkół, które
szczycą się tym, że nauczają Muay Boran uczy wyłącznie Muay Thai
wzbogaconego jedynie o niektóre techniki wywodzące się z antycznego
Muay Boran.
Historia Muay Boran
jest bardzo mglista i niejasna, legenda miesza się z prawdą i
faktami historycznymi. W wyniku najazdu birmańskiego w 1767 roku,
została zniszczona niemal cała pisana historia Syjamu, w tym również
dzieje Muay Boran. Skrawki historii, które zachowały się na innych
dokumentach tego regionu pozwalają jedynie domyślać się i
przypuszczać jak mogły układać się dzieje antycznego Muay Thai.
Natomiast przekazy ustne jakie się zachowały do dzisiejszych są
plątaniną legend i faktów właściwe uniemożliwiająca oddzielenie
rzeczywistości od fikcji.
Lecz pomimo to nie
ulega wątpliwości, że nawet w czasach pokoju techniki Muay Boran
miały olbrzymie znaczenie dla tajskiego wojska i monarchii. Można
być pewnym, że tajscy żołnierze ćwiczyli sztukę "pola bitwy",
jeszcze przed erą Sukhotai (200 pne - 1238), kiedy plemiona tajskie
zamieszkiwał tereny południowo-wschodnich Chin. Pierwotna forma Muay
Thai nosiła nazwę Mai See Sawk. Kolejną formą była Muay Chaiya,
które wywodziły się z chinskich systemów walki. W okresie Sukothai
datowanym na lata 1238 - 1377 sztuka Muay Thai rozwijała się w
dalszym ciągu, stając się bardziej zaawansowaną. W erze Sukothai
pojawia się Muay Pahuyuth, uważana za najczystsza formę Muay Thai.
Dla zbiorczego połączenia tych trzech terminów uzywa się obecnie
określenia Muay Boran.
W okresie Ayuthaya
(1350 - 1767) można się spotkać z pierwszymi zawodami Muay Thai.
Wojownicy walczyli na gołe pięści, nie było podziału na wagi i
poziom umiejętności wystarczała sama gotowość do walki. Nie istniały
właściwie żadne reguły walki. Głowa była używana do zadawania
ciosów, celem ataków mogła być pachwina. Za ring służyła ubita
ziemia. Później zaczęto stosować rundy. Czas trwania rundy był
mierzony za pomocą łupiny orzecha kokosowego z wywierconą w niej
dziurką, skorupa znajdowała się w wodzie. W momencie kiedy łupina
wypełniła się wodą runda dobiegała końca. Początkowo do ochrony
krocza stosowano drewniane ochraniacze bądź morskie muszle, później
wykonane z naturalnych włókien ochraniacze. W tym okresie zaszła też
istotna zmiana w Muay Thai, a mianowicie zaczęło rozwijać się Muay
Kaad Chudek. Zaczęto chronić dłonie poprzez owijanie ich końskim
włosiem bądź konopiami, ta ochrona miała nie tylko na celu
zabezpieczenie nadgarstków i palców zawodnika, ale i wyrządzić
większą krzywdę przeciwnikowi. Służące ochronie dłoni konopie czy
końskie włosie miały mieć długość około dwudziestu metrów.
Stosowanie Muay Kaad Chuek szybko się rozprzestrzeniało, jako że
owinięta pięść była mocniejsza i lepiej chroniona niż nie owijana.
Zaczęto także stosować moczenie tych pierwotnych taśm w wodzie co po
ich wyschnięciu powodowało, że tworzyło się coś na kształt twardej
skorupy, co w czasie walki wywoływało jeszcze większe obrażenia.
Niektóre przekazy ustne idą dalej i podają, że zawodnicy zanurzali
dłonie w kleju i tłuczonym szkle. Do dzisiejszego dnia zwyczaj Muay
Kaad Chudek jest podtrzymywany w corocznych pokazach w Nong Khai
przy granicy z Laosem po tajskiej stronie Mekongu. Zwyczaj ten
utrzymuje się także w zachodniej Tajlandii w Mae Sot podczas święta
Sonkran mającego miejsce w kwietniu. Walki toczone są w okrągłym
ringu i mają po pięć rund. Pierwsze cztery trwają trzy minuty,
natomiast piąta runda nie ma limitu czasowego walka toczy się do
momentu aż jeden z zawodników nie będzie w stanie walczyć.
Muay Thai zawsze
wymagało od trenujących olbrzymiego wysiłku i poświęcenia. Wczesny
trening tej sztuki walki opierał się ponadto na wyposażeniu jakie
dostarczała natura. Gładkie pnie palm bananowych służyły do
doskonalenia kopnięć; wytrzymałość wzmacniano ćwiczeniami w wodzie;
używano unoszących się na wodzie orzechów kokosowych jako celów a
także orzechów zawieszonych na linach w celu nauki uników oraz
uderzeń.
Za panowania króla
Ramy V (Chulalongkorn) w 1868 nastąpił złoty wiek dla Tajlandii i
Muay Thai. Był to czas wielkich reform, które miały prowadzić Tajów
do stania się nowoczesnym społeczeństwem. Powstało wiele obozów dla
bokserów, stał się łatwiejszy dostęp do Bangkoku, dzięki czemu wielu
zawodników z prowincji mogło się zaprezentować na walkach w stolicy.
Na początku lat
dwudziestych rząd zabronił stosowania w walkach większości technik.
Zasady i regulacja w zawodach Muay Thai zostały skonstruowane tak,
by zapewnić bezpieczeństwo zawodnikom. W tym okresie można mówić o
narodzinach Muay Thai jako dyscypliny, która stała się narodowym
sportem Tajlandii. Od tej pory większość starożytnych odmian Muay
Thaib zaczęła odchodzić w zapomnienie. Zapewne istnieja jeszcze
starzy mistrzowie nauczający antycznego Muay Thai, jednak nawet w
Tajlandii ta sztuka powoli wymiera. Chociaż należy zauważyć, ze w
ostatnich latach pojawiły się próby ratowania Muay Boran od
zapomnienia.
Autor:
Boulliet
Źródła:
·
http://www.tonyjaa.org/
·
http://www.horizonmuaythai.com/
·
http://www.usmta.com/
·
http://www.ocmuaythai.com/
Wai Kru
Geneza Wai Kru
Wai Kru jest słowem
oznaczającym w języku tajskim osobę, która naucza, oddaje swoją
wiedzę uczniom. Osoby określane tym słowem cieszą się wysokim
poważaniem i szacunkiem w społeczeństwie tajlandzkim. Ludzie tacy
posiadają olbrzymią wiedzę, są pełni wytrwałości, o wysokim moralu.
W zamian za życiową prezentację i wiedzę otrzymują od uczni oznaki
szacunku. Jednym z nich jest Wai Kru, czyli demonstracja respektu i
wdzięczności ucznia wobec nauczyciela. Wai Kru jest praktykowane w
wielu dziedzinach sztuki takich jak taniec, tajske sztuki walki z
bronią czyli krabi krabong i oczywiście charakterystyczne dla walk
muay thai. „Wai” oznacza oddanie szacunku.
Muzyka jest integralną
częścią muay thai, z tego powodu ta piękna sztuka walki jest jednym
z licznych tajskich widowisk. Muzyka, którą słyszymy w tle podczas
walki muay thai oraz w czasie rytuału Wai Kru, grana jest przez małą
orkiestrę, której muzycy posługują się takimi instrumentami jak ta
pong lub glong-kag (bębny); pee java (flet) oraz ching (cymbały).
Według legend i
historycznych przekazów, walki muay thai były organizowane przy
okazji świąt i festynów. Muay thai służyło również selekcji ludzi o
największych umiejętnościach w walce, by mogli objąć najważniejsze
pozycje w armii.
Bardzo ważnym dziś
pytaniem jest to, jak można ocalić tę piękną sztukę przed
wygaśnięciem czy też przed stratą jej autentyczności? Między innymi
temu ma służyć zrozumienie pełni znaczenia ceremonii Wai Kru. By
trenować Muay Thai, wojownik musiał posiadać mentora, trenera.
Przyszły zawodnik mógł być uczony przez innych wojowników muay thai,
ale pomimo wszystko, każdy początkujący zawodnik musiał posiadać
mentora, który go prowadził drogą muay thai. Dlatego też każdy
zawodnik był zobowiązany szanować swojego trenera. Jedną z
najważniejszych cech Tajlandczyków było (i jest do tej pory)
pokazywanie głębokiego respektu i szczerej pokory wobec nauczycieli,
mistrzów, mentorów i trenerów. Byli oni dla zawodników niczym drudzy
rodzice. Instruktorzy posiadali olbrzymią wiedzę, miłość i
życzliwość, zawsze gotowi i chętni by przekazać wiedzę uczniom.
Wszyscy nauczyciele winni być poważani i szanowani przez ich
uczniów. Jako przyszli spadkobiercy wiedzy i umiejętności, było
obowiązkiem ucznia przysiąc lojalność i wytrwać w trudach nauki aż
do osiągnięcia ostatecznego celu. Uczniowie, którzy szanowali
mistrzów, osiągali liczne korzyści. Między innymi kończyli naukę
zdobywszy wpierw pełnię wiedzy i umiejętności; posiadali zdolność
wykorzystywania posiadanych umiejętności dla siebie i innych;
zdobywali przychylność trenerów; rozszerzali wiedzę, co pozwalało im
na dalszy rozwój umiejętności;
Wai Kru w treningu
muay thai
Na każdym etapie
treningu muay thai, rytuał Wai Kru jest jego nieodłączną częścią.
Można to przedstawić w taki oto sposób:
1. Keun Kru lub Yok
Kru
Keun Kru (Yok Kru) ma
miejsce wtedy gdy mistrz akceptuje ucznia i uczeń akceptuje
nauczyciela , by być jednością dla muay thai. W przeszłości uczeń
chcący podjąć naukę musiał wpierw służyć mistrzowi, zanim przeszedł
do etapu normalnego treningu. Na tym etapie trener obserwuje
ćwiczącego by się upewnić, że uczeń jest osoba godną zaufania, taką
której można powierzyć posiadaną wiedzę. Kiedy nauczyciel jest
pewien swojego ucznia może nastąpić ceremonia Keun Kru zwana też Yok
Kru. W tej ceremonii zarówno mentor jak i jego uczeń akceptują się
ponownie i adept muay thai zobowiązuje się przyjąć zasady jakimi
kieruje się jego nauczyciel. Keun Kru odbywa się w czwartki,
ponieważ w starożytności, właśnie te dni były uznawane jako pomyślne
i przeznaczone właśnie na takie okazje. Na tę ceremonie uczeń musi
przynieść wraz ze sobą osobiste jego rzeczy, jakie to już zależne
jest od nauczyciela. Rytuał obywa się przed wizerunkiem Buddy i
adept muay thai zobowiązuje się do bycia lojalnym wobec swego
mentora.
2. Kronb Kru
Kronb Kru to rytuał
odbywający się na zakończenie okresu treningu. Uczeń posiada
umiejętności by przekazywać wiedzę i umiejętności innym, a w tym
samym czasie ma możliwość by doskonalić swoje umiejętności. Jest
gotów do wzięcia udziału w walkach.
Podczas tej ceremonii
zgodnie z tradycją uczeń otrzymuje Konsol. Ponownie ceremonia Kronb
Kru odbywa się w czwartek przed południem w domu mentora lub w
świątyni.
3. Wai Kru
Wai Kru jest tradycją,
która Tajlandczycy pielęgnują jeszcze do czasów starożytnych. W
rytuale tym oddaje się szacunek nauczycielowi, ponieważ gdyby nie
on, adept nie posiadałby wiedzy , którą dysponuje.
W tej ceremonii oddaje
się hołd i szacunek nauczycielom obecnym oraz tym, których już nie
ma wśród żywych. Nawet po ukończeniu edukacji czy treningu
nauczyciel musi wciąż pozostać w największym szacunku i poważaniu.
Dniem wybranym dla Wai Kru jest czwartek, który jest wtedy „dniem
mentora”.
Już od czasów
starożytnych po dziś dzień muay thai posiada swoją własną tradycję,
którą jest taniec Wai Kru. Jest on oznaką szacunku, w starożytności
był też złożeniem hołdu królom, którzy byli częstymi gośćmi na
widowiskach tego typu. Symbolizuje także wdzięczność zawodnika dla
trenera, który przygotowywał go do walki zarówno fizycznie jak i
psychicznie.
Analizując tajską
kulturę, można dojść do stwierdzenia, że Wai Kru nie jest tylko
wyrażeniem szacunku wobec trenera, ale co więcej jest rytuałem
oddającym szacunek wszystkim mentorom, także tym którzy byli i już
są nieobecni wśród żywych. Skutkiem tego rytuał Wai Kru jest
uhonorowaniem, oddaniem szacunku nauczycielom z przeszłości, a
właściwie ich duchom.
Rola rytuału Wai Kru
Trenujący muay thai,
zwłaszcza człowiek cywilizacji zachodniej, może się zadawać sobie
pytanie: po co? Czy jest to wykonywane dla piękna samego w sobie?
Czy może jest to ćwiczenie lub rozrywka? Czy rytuał Wai kru jest
kultywowany tylko dla zachowania go w pamięci i dla tradycji?
Wszystkie z tych
wątpliwości są po jakiejś części prawidłowe, ale wydaje się, że
znaczenie Wai Kru jest znacznie głębsze… Można je określić jako:
· uwielbienie i oddanie czci Bogu; jeżeli zastanowić· się
nad korzeniami sztuk walki czy sztuki ogółem, można dojść·
do konkluzji, ze religia i wiara w Najwyższego odgrywją w
nich olbrzymią rolę. Dlatego powstawały różne formy
zbliżenia się do Boga. Taką właśnie formą jest rytuał Wai
Kru (dlatego osobie wierzącej jest łatwiej zrozumieć·
znaczenie rytuału „tańca śmierci”). Wai Kru i muzyka
towarzysząca tej ceremonii jest uwielbieniem Boga, w
tajskiej kulturze boga Pra Isuan – twórcy śwata. Zawodnicy
muay thai w ten sposób zapraszają i przyjmują święte duchy w
ich ciałach i umysłach.
· serce i dusza; Wai Kru ma przygotować· serce i duszę
zawodnika do poświęcenia. Innymi słowy ma psychicznie go
przygotować· do walki.
· rozrywka i siła; Pra Isuan stworzył człowieka wraz z
darem tańca i muzyki, co powoduje, ze ludzie mogą osiągać·
szczęście. Prawdziwe szczęście bez chciwości i samolubstwa
umożliwiają zapomnienie o nas i czasie. Podczas Wai Kru
bokser powinien zezwolić· by dusz opuściła ciało i przyjąć·
święte duchy do siebie. Przykładowo wojownicy, którzy
praktykują kah-tah (wersję religijną), wierzą, że ten rytuał
pozwala im osiągnąć· ponadnaturalną siłę.
W czasach antycznych,
tajscy wojownicy wierzyli, że amulety, tajemne symbole miały pomagać
im w bitwach, przez co wzrastało także morale. Rytuał ten był
wówczas używany do osiągnięcia mocy, służył koncentracji i był
podstawowym czynnikiem kontrolowania umysłu wojownika.
Dziś ceremonia Wai Kru
w zawodach muay thai jest podstawowym rytuałem. Jest oddaniem
szacunku nauczycielom, przeciwnikowi, widzom. Efektowność tej
ceremonii opiera się na ukazaniu łagodności i opanowaniu ciała i
umysłu. W Buddyzmie bycie w pełni łagodnym i miłościwym skrywa
prawdziwą siłę autorytetu. Kiedy potrafimy połączyć tę moc z siłą
ciała i mądrością umysłu wówczas docieramy do źródła prawdziwej
siły.
Bokserzy wykonują
taniec Wai Kru tak jak wykonywali ten rytuał wojownicy w
zamierzchłej przeszłości.. Ten rytuał ma ochronić muay thai przed
zaniknięciem czy przed utrata jego oryginalności i autentyczności.
Wai Kru nie ma na celu znieważenia przeciwnika, wprost przeciwnie.
Jest to przede wszystkim ceremonia oddająca szacunek nauczycielowi,
który obdarował ucznia jego wiedzą i umiejętnościami. Wai Kru ma na
celu skoncentrować boksera na jego muay thai i zrównoważyć go
duchowo.
Autor:
Boulliet
|